In een wereld die in een steeds hoger tempo beweegt, gevormd door krachtige en alomtegenwoordige technologie, ontstaat een waardevolle overweging: hoeveel is wat authentiek menselijk is eigenlijk waard? Technologie is er om ons te dienen en ons leven te vereenvoudigen, maar juist dit contrast nodigt ons uit om iets wezenlijks in onszelf te herontdekken.
Een veelzeggend verhaal komt van iemand die tijdens een technologieforum in Peking thee kreeg ingeschonken door een robot. De bewegingen waren identiek aan die van een mens, precies, vloeiend, bijna perfect. En toch ontbrak er iets. Het was niet dezelfde thee.
Zoals Okakura Kakuzō schrijft in Het boek van de thee: wat telt is niet de eindhandeling, maar het proces; niet de voltooiing, maar het handelen zelf. Daar schuilt de essentie.
Hetzelfde geldt voor keramiek. Een object dat in serie wordt geproduceerd, gemaakt om aan miljoenen mensen te worden verkocht via marketing, volgt een logica van trends en mode. Maar een handgemaakt object vertelt een ander verhaal: het draagt de tijd, de zorg en de aanwezigheid van degene die het heeft gemaakt met zich mee. Tussen het object en degene die het ontvangt ontstaat een echte verbinding.
We leven in een buitengewoon tijdperk, waarin kunstmatige intelligentie onze mogelijkheden vergroot en het internet ons met de hele wereld verbindt. Maar juist daarom wordt de waarde van de menselijke ontmoeting, fysiek, zintuiglijk, authentiek, des te kostbaarder en begeerlijker.
Laten we terugkeren naar het beeld van de thee die door de robot wordt bereid. Wat men verlangt is niet alleen de thee, maar de hele zintuiglijke en menselijke ervaring die daarmee gepaard gaat: de warmte van de handen die hem bereiden, het gebaar vol aandacht, de aanwezigheid van een ander mens.
Kopen bij een ambachtsman, of zelf een keramische kop maken met eigen handen, betekent een relatie aangaan met iets diep menselijks. Je kunt het oppervlak van het object voelen met je vingertoppen, de toewijding gewaarworden die in de vorm is vervat, en de tijd en zorg herkennen die zijn ingedrukt in wat je in je handen houdt. Het is alsof de drank erin een andere warmte biedt, een intensere geur, een levendigere smaak, alsof een object dat met liefde is gemaakt zijn eigen unieke trilling met zich meedraagt.
Het bewustzijn en de aandacht die we aan dingen schenken, zijn wat ons onderscheidt en verrijkt. Vaak is het juist onze aanwezigheid in het moment, of onze kennis van de kunstenaar die dat object tot leven heeft gebracht, die het bijzonder maakt. En die ons, in de mooiste betekenis van het woord, diep menselijk maakt.