Het is een winkelstraat. Een straat die leeft van mensen die komen en gaan, maar die tegelijkertijd iets statigs en blijvends heeft. De etalageruiten zouden smetteloos moeten zijn, alsof de ziel van de producten erdoorheen voelbaar wordt. Glas waarin geen vingerafdruk te zien is, zodat de blik van de voorbijganger moeiteloos naar binnen glijdt. De stoepen zouden ouderwets geveegd moeten worden, niet snel met een blazer eroverheen waarbij het vuil alleen maar verplaatst wordt, maar met een bezem, in lange halen, zodat het schoon is en blijft. Alles wat je ziet, ieder detail, draagt zijn eigen verhaal met zich mee. Winkels kunnen verdwijnen, nieuwe komen ervoor in de plaats, maar de gebouwen blijven staan. Ze bewaren een stukje van de stadsgeschiedenis in hun muren, alsof de tijd er laag voor laag in is getrokken.
Terwijl ik die ochtend de ramen stond te wassen, hoorde ik voetstappen achter me. Twee vrouwen, een oudere dame en haar dochter, liepen langzaam langs. De oudere vrouw hield zich licht vast aan haar rollator. Haar ogen dwaalden langs de winkels, maar ik zag dat ze eigenlijk iets anders zocht. Ze scande de gevels, alsof ze door het heden heen probeerde te kijken naar het verleden — naar het oude, vertrouwde straatbeeld dat hier ooit was.
De mooie, oude winkels van vroeger waren verdwenen. De bekroonde slager op de hoek waar de geur van gerookte ham je tegemoet kwam. De muziekinstrumentenwinkel, waar in de etalage altijd een glimmende saxofoon stond. De bakker, met zijn glanzende appelflappen en knapperige broden. En de oude kantoorboekhandel, waar je uren kon dwalen tussen de stapels papier en inktgeur. Allemaal weg. Alles had plaatsgemaakt voor een gestandaardiseerd aanbod dat overal hetzelfde is. Alsof het unieke langzaam uit de straat verdween.
Tot haar verrassing viel haar blik op mijn pottenbakkerij. Ik weet niet precies wat dat voor haar betekende, maar ik nodigde haar uit om even binnen te komen. Ze aarzelde niet en stapte dankbaar over de drempel. Meteen verontschuldigde ze zich. Ze zat, zoals ze het zelf noemde, in haar “bonustijd”. Ze had ernstig ziek geweest, maar er sprak een opvallende vitaliteit uit haar houding en stem. Haar ogen straalden, ondanks alles. Ze vertelde dat ze de rollator niet gebruikte omdat ze hem nodig had, maar omdat ze zich niet kon veroorloven te vallen. “Op mijn leeftijd kun je beter geen risico nemen,” zei ze. Ze duwde de rollator een stukje vooruit, liep er langzaam achteraan en herhaalde die beweging — alsof het een dansje was ze wilde laten zien dat ze het niet nodig had.
Met enthousiasme begon ik haar te vertellen hoe de studio was opgezet, hoe het idee was ontstaan, wat mijn drijfveer was. Maar al snel merkte ik dat haar gedachten ergens anders waren. Ze keek me aan en stelde een vraag die ik nooit eerder had gehoord, maar die me op een bijzondere manier raakte: of ze een stuk klei mocht aanraken en eraan mocht ruiken.
Ze legde uit dat haar herinnering aan klei diep in haar geheugen gegrift stond. Ze zag het weer voor zich, als een film die plotseling afspeelde: de bewaarschool, de non die de klas binnenkwam met een emaillen teil, afgedekt met een geruite, natte doek. De geur van vochtige klei vulde het lokaal. Elk kind kreeg een stukje om mee te spelen. Voor haar was dat niet zomaar speelgoed, maar een ervaring die zich met geur, tast en beeld had vastgezet in haar geheugen.
Ik gaf haar een vers stuk klei. Ze nam het voorzichtig in haar handen, voelde eraan, draaide het een beetje rond. Toen bracht ze het naar haar gezicht en snoof langzaam de geur op. Er verscheen een glimlach — klein, maar intens. Het was duidelijk dat er op dat moment iets gebeurde: een directe verbinding tussen nu en toen. Alsof ze, ondanks de decennia die verstreken waren, weer even dat meisje was in de bewaarschool.
Ze bedankte me zacht. Geen lange woorden, geen uitleg meer. Ze draaide zich om, pakte haar rollator weer vast en liep rustig de straat in. Ik keek haar na, terwijl de geluiden van de stad weer om me heen kwamen. Soms, dacht ik, is het aanraken van een stukje klei genoeg om een hele wereld terug te halen.
